Buzağı ishal olursa ne yapılmalı?
Buzağı ishalinde ne zaman hemen veteriner çağrılır, sıvı kaybı nasıl takip edilir, süt kesilir mi? İşletmede yapılacaklar ve kaçınılacaklar sade bir dille.
16 Kasım 2026 · 4 dakikalık okuma · Büyükbaş
Buzağı ishalinde ilk iş, buzağının ne kadar su kaybettiğini anlamak ve gerekiyorsa hemen veteriner hekim çağırmaktır. Buzağıyı asıl tehlikeye sokan, ishalin kendisinden çok beraberinde gelen sıvı kaybı ve halsizliktir. Hafif vakalarda doğru bakımla buzağı birkaç günde toparlanabilir. Ağır vakalarda ise saatler önemlidir.
Hemen veteriner hekim çağırmanız gereken durumlar
- Buzağı ayağa kalkamıyor ya da kalktığında sendeliyorsa
- Emme isteği azalmış ya da hiç yoksa, parmağınızı ağzına verdiğinizde emmiyorsa
- Gözleri göz çukuruna çökmüşse
- Boynundaki deriyi hafifçe çekip bıraktığınızda deri birkaç saniye kalkık duruyorsa
- Ağzı, kulakları ve bacakları soğuksa
- Dışkıda kan, pıhtı ya da doku parçaları görüyorsanız
- Karın şişmişse ya da buzağı karnına tekme atıyorsa
- Aynı hafta birden fazla buzağıda ishal başladıysa
Son madde çoğu zaman gözden kaçar. Birkaç buzağıda aynı anda ishal görmek, sorunun tek bir hayvanda değil işletmede olduğunu gösterir. Veteriner hekiminiz bu durumda dışkı örneği alıp nedeni araştırabilir. Bulaşıcı bir etken varsa hangi buzağıların risk altında olduğunu da bu şekilde öğrenirsiniz.
Buzağı ishaline ne yol açar?
Nedenleri kabaca iki gruba ayırmak işinizi kolaylaştırır.
Beslenmeden kaynaklanan ishal
- Sütün bir öğün sıcak, bir öğün soğuk verilmesi
- Öğün saatlerinin her gün değişmesi
- Süt ikame mamasının paketteki orandan koyu ya da sulu hazırlanması
- Bir öğünde fazla miktarda süt içirilmesi
- Kirli kova, biberon ve emzikler
Bu tür ishalde buzağı genellikle canlıdır ve emmeye isteklidir. Dışkı yumuşaktır ama su gibi değildir. Besleme düzeltildiğinde çoğu zaman kısa sürede toparlanır.
Enfeksiyon kaynaklı ishal
Virüsler, bakteriler ve tek hücreli parazitler buzağılarda ishalin sık nedenleridir. Bunlar çoğunlukla ilk birkaç haftada görülür. Ortak noktaları buzağının hızla su kaybetmesi ve halsizleşmesidir. Hangi etkenin sorumlu olduğu gözle anlaşılmaz; tanıyı ve tedaviyi veteriner hekim belirler. İlk saatlerde yeterli ağız sütü almamış buzağılar bu etkenlere karşı daha savunmasızdır.
Veteriner gelene kadar ve sonrasında yapabilecekleriniz
- Hasta buzağıyı ayırın. Mümkünse kuru, cereyan almayan ayrı bir bölmeye alın ve diğer buzağılarla aynı kovayı kullanmayın.
- Sıvı kaybını takip edin. Veteriner hekiminiz ağızdan verilen bir sıvı-elektrolit çözeltisi önerebilir. Bunu hangi aralıkla ve sütle aynı öğünde mi ayrı mı vereceğinizi ona sorun.
- Sütü kendi kararınızla kesmeyin. Uzun süre aç kalan buzağı hem enerji hem ağırlık kaybeder. Sütün sürdürülmesine ve miktarına veteriner hekiminiz karar versin.
- Buzağıyı sıcak ve kuru tutun. Islak altlığı her gün değiştirin. Soğuk havalarda hasta buzağı vücut ısısını korumakta zorlanır.
- Hijyene dikkat edin. Hasta buzağının bakımını en son yapın, ayrı çizme ve eldiven kullanın. Bazı ishal etkenleri insana da bulaşabilir; ellerinizi iyice yıkayın.
- Not alın. İshalin başladığı gün, dışkının rengi ve kıvamı, buzağının ne kadar süt içtiği veteriner hekiminiz için değerli bilgilerdir.
Yapmamanız gerekenler
- Elinizde kalan ilaçları, başka bir hayvan için yazılmış antibiyotikleri ya da insan ilaçlarını buzağıya vermeyin. Yanlış ilaç buzağıya zarar verebilir ve asıl nedeni gizler.
- Komşudan duyduğunuz karışımları denemek için zaman kaybetmeyin. Ağır ishalde saatler önemlidir.
- Hasta buzağının kovasını ve emziğini yıkamadan başka bir buzağıda kullanmayın.
Bir dahaki sefere: ishal riskini azaltan alışkanlıklar
Buzağı ishalinin büyük kısmı ilk günlerde atılan adımlarla ilgilidir. Doğumdan sonraki ilk saatlerde yeterli ve kaliteli ağız sütü, temiz ve kuru bir doğum yeri, her gün aynı saatte ve aynı sıcaklıkta verilen süt, her kullanımdan sonra yıkanan kovalar ve kalabalık olmayan bölmeler bu alışkanlıkların başında gelir. Gebe ineklerin bakım ve aşı programını da veteriner hekiminizle birlikte planlayın.
Probiyotiğin buzağı ishalinde yeri
Probiyotik bir ilaç değildir ve ishali tedavi etmez. Enfeksiyon kaynaklı bir ishalde tedavi kararı veteriner hekime aittir. Probiyotiğin yeri sindirim sisteminin dengesini desteklemektir. Yetiştiriciler bunu çoğunlukla doğumdan sonraki ilk haftalarda, süt ve yem geçişlerinde ya da veteriner hekimin uyguladığı bir tedaviden sonraki toparlanma döneminde günlük beslenmeye ekler.
Probiyotikli Buzağı Metabolizma Düzenleyici FarmPro+, etiketteki ifadeyle sindirim sisteminde mikrofloranın düzenlenmesine yardımcı olur ve bağışıklık sistemini destekler. Yeni doğan buzağıya ilk 24 saatten itibaren günde hayvan başı 1,5-2 ml, yaklaşık 30-40 damla verilir. Damlalar ağız sütüne, emdiği süte ya da doğrudan ağzına bırakılır ve 10-15 gün ara vermeden sürdürülür. Buzağı tedavi görüyorsa probiyotiği hangi saatte vereceğinizi veteriner hekiminize sorun.
Sık sorulan sorular
Buzağı ishali kaç günde geçer?
Beslenmeden kaynaklanan hafif ishal, besleme düzeltildiğinde çoğu zaman birkaç günde düzelir. Buzağı halsizse, emmiyorsa ya da ishal birkaç günden uzun sürüyorsa veteriner hekim çağırın. Enfeksiyon kaynaklı ishalin seyri etkene ve buzağının durumuna göre değişir.
İshalli buzağıya süt verilir mi?
Çoğu durumda sütün tamamen kesilmesi önerilmez, çünkü buzağı enerji kaybeder. Ancak süt miktarı, öğün sayısı ve sıvı-elektrolit desteğinin nasıl verileceği buzağının durumuna göre değişir. Bu kararı veteriner hekiminizle verin.
Buzağı ishali diğer buzağılara bulaşır mı?
Enfeksiyon kaynaklı ishaller bulaşabilir. Hasta buzağıyı ayırın, ayrı kova ve emzik kullanın, bakımını en son yapın. Aynı anda birden fazla buzağıda ishal varsa veteriner hekiminizle işletme düzeyinde neden araştırın.
Probiyotik buzağı ishalini durdurur mu?
Hayır. Probiyotik bir ilaç değildir ve ishalin nedenini tedavi etmez; sindirim sisteminde mikroflora dengesini destekler. Tedavi kararı veteriner hekime aittir, probiyotik onun bilgisi dahilinde destek amaçlı kullanılabilir.
Bu yazıyla ilgili ürünler
Bilimsel çalışmalar ne diyor?
Çalışmada 36 süt ineğine 70 gün boyunca iki dozda B. subtilis natto verildi. Günlük süt verimi 23,0 kg'dan 25,2 ve 26,4 kg'a çıktı; sütte somatik hücre sayısı biraz azaldı.
Ne anlama geliyor? Süt ineklerinde Bacillus desteği rumen fermantasyonunu ve süt verimini olumlu etkileyebilir.
Çalışmada 6 süt ineğine 14 gün B. subtilis ve B. licheniformis içeren bir ürün ya da kontrol verildi. Rumende Bacillus oranı arttı; süt verimi ve süt bileşimi değişmedi, sütteki bazı dallı zincirli yağ asitleri arttı.
Ne anlama geliyor? Kısa süreli Bacillus desteği süt ineğinde verimi değiştirmeyebilir; sonuç süreye ve hayvan sayısına bağlı.






