İlk siparişinize %10 indirim: HOSGELDIN

Bilimsel çalışmalar ne gösteriyor?

Hayvanlarda probiyotik kullanımı üzerine hakemli dergilerde yayımlanmış çalışmaları sade Türkçeyle özetledik. Her kaynağın künyesi ve bağlantısı altında. Bunlar genel bilimsel çalışmalardır; ürünlerimiz için söylediklerimiz etikette yazanlarla sınırlıdır.

Saha çalışması2011

Çalışmada barınaktaki kedi ve köpeklere Enterococcus faecium SF68 ya da plasebo verildi. İki günden uzun süren ishal, probiyotik alan kedilerde %7,4, plasebo alanlarda %20,7 oranında görüldü; köpeklerde fark çıkmadı.

Ne anlama geliyor? Kalabalık ve stresli bir ortamda belirli bir probiyotik suşu kedilerde uzun süren ishali azalttı; köpeklerde aynı etki görülmedi.

Effect of the probiotic Enterococcus faecium SF68 on presence of diarrhea in cats and dogs housed in an animal shelterBybee SN, Scorza AV, Lappin MR, Journal of Veterinary Internal Medicine, 2011DOI: 10.1111/j.1939-1676.2011.0738.x
Randomize kontrollü çalışma2017

Çalışmada klindamisin alan 16 sağlıklı kediye antibiyotikle birlikte sinbiyotik ya da plasebo verildi. Sinbiyotik grubundaki kedilerin hepsi tedaviyi tamamladı, plasebo grubunda bu oran %50'de kaldı; sinbiyotik iştahı korudu ama ishali azaltmadı.

Ne anlama geliyor? Antibiyotik kullanan kedilerde sinbiyotik iştahsızlığı azalttı; ancak ishali azaltmadı.

Randomized, Controlled, Crossover trial of Prevention of Clindamycin-Induced Gastrointestinal Signs Using a Synbiotic in Healthy Research CatsStokes JE, Price JM, Whittemore JC, Journal of Veterinary Internal Medicine, 2017DOI: 10.1111/jvim.14795
Randomize kontrollü çalışma2019

Çalışmada klindamisin alan 16 kedinin dışkı bakterileri ve metabolitleri incelendi. Antibiyotik Bifidobacterium ve Faecalibacterium gibi yararlı grupları azalttı, Clostridium ve Enterobacteriaceae gruplarını artırdı; bazı değişiklikler ilaç bittikten 6 hafta sonra da sürdü.

Ne anlama geliyor? Antibiyotik kedinin bağırsak bakteri dengesini belirgin biçimde bozuyor; bu bozulma ilaç bittikten haftalar sonra bile tam düzelmeyebiliyor.

Effects of a synbiotic on the fecal microbiome and metabolomic profiles of healthy research cats administered clindamycin: a randomized, controlled trialWhittemore JC, Stokes JE, Price JM, et al., Gut Microbes, 2019DOI: 10.1080/19490976.2018.1560754
Laboratuvar çalışması2017

Çalışmada amoksisilin-klavulanat alan 27 laboratuvar kedisine 14 gün Enterococcus faecium SF68 ya da plasebo verildi. İlk 11 günün toplam ishal skoru probiyotik grubunda anlamlı olarak düşüktü; dışkı bakteri yapısında gruplar arasında fark bulunmadı.

Ne anlama geliyor? Antibiyotik kedilerde sık sık dışkıyı yumuşatıyor; belirli bir probiyotik bu yakınmaların şiddetini bir miktar hafifletti.

Effect of Enterococcus Faecium Strain SF68 on Gastrointestinal Signs and Fecal Microbiome in Cats Administered Amoxicillin-ClavulanateTorres-Henderson C, Summers S, Suchodolski J, et al., Topics in Companion Animal Medicine, 2017DOI: 10.1053/j.tcam.2017.11.002
Randomize kontrollü çalışma2026

Çalışmada antibiyotik alan kedilerin saklanmış dışkı örnekleri yeniden incelendi. Probiyotik alan kedilerde bağırsak bakteri dengesini gösteren disbiyoz indeksi 14. günde normale döndü.

Ne anlama geliyor? Antibiyotik sonrası bozulan bakteri dengesi, belirli bir probiyotik alan kedilerde daha hızlı toparlandı.

Oral administration of Enterococcus lactis strain SF68 speeds the recovery of amoxicillin-clavulanate-induced dysbiosis in catsSlaughter M, Sung CH, Suchodolski J, et al., Journal of Feline Medicine and Surgery, 2026DOI: 10.1177/1098612X261441923
Saha çalışması2018

Çalışmada kronik kabızlığı olan 10 kediye 90 gün çok suşlu bir probiyotik verildi. Klinik skorlar ve bağırsak dokusu bulguları düzeldi; dışkıda Lactobacillus arttı.

Ne anlama geliyor? Kronik kabızlıkta probiyotik umut verici görünüyor; ancak çalışma küçük ve plasebosuz olduğu için veteriner takibi esas kalmalı.

Effects of a probiotic (SLAB51™) on clinical and histologic variables and microbiota of cats with chronic constipation/megacolon: a pilot studyRossi G, Jergens A, Cerquetella M, et al., Beneficial Microbes, 2018DOI: 10.3920/BM2017.0023
Laboratuvar çalışması2006

Çalışmada 15 sağlıklı yetişkin kediye 4,5 hafta Lactobacillus acidophilus verildi. Suş dışkıda canlı olarak bulundu; dışkıda Lactobacillus arttı, Clostridium azaldı ve bazı bağışıklık göstergeleri değişti.

Ne anlama geliyor? Sağlıklı kedilerde bir probiyotik suşu bağırsaktan canlı geçip bakteri dengesini değiştirebildi.

Effects of Lactobacillus acidophilus DSM13241 as a probiotic in healthy adult catsMarshall-Jones ZV, Baillon ML, Croft JM, et al., American Journal of Veterinary Research, 2006DOI: 10.2460/ajvr.67.6.1005
Saha çalışması2012

Çalışmada kronik ishali olan 53 kediye 21 gün çok suşlu bir sinbiyotik verildi. Ortalama dışkı skoru 6,0'dan 4,4'e indi; sahiplerin %72'si iyileşme bildirdi.

Ne anlama geliyor? Kronik ishalli kedilerde dışkı kıvamı düzeldi; ancak karşılaştırma grubu olmadığı için etkinin ne kadarının ürüne bağlı olduğu bilinmiyor.

Open-label trial of a multi-strain synbiotic in cats with chronic diarrheaHart ML, Suchodolski JS, Steiner JM, et al., Journal of Feline Medicine and Surgery, 2012DOI: 10.1177/1098612X11434386
Randomize kontrollü çalışma2023

Çalışmada 20 kedi iki gruba ayrıldı; bir gruba 33 gün boyunca B. amyloliquefaciens ve B. subtilis içeren yem verildi. Bacillus alan kedilerde yumuşak dışkı ve ishal oranı düştü, dışkıda kısa zincirli yağ asitleri arttı.

Ne anlama geliyor? Kedilerde yeme eklenen Bacillus suşları dışkı kalitesini destekleyebilir; ancak çalışma küçük ve kısa sürelidir.

Compound Bacillus alleviates diarrhea by regulating gut microbes, metabolites, and inflammatory responses in pet catsWang F, Mei X, Wang Q, et al., Animal Microbiome, 2023DOI: 10.1186/s42523-023-00270-8
Randomize kontrollü çalışma2025

Çalışmada 36 kedi üç gruba ayrıldı ve 35 gün boyunca B. licheniformis ya da B. subtilis takviyesi aldı. İki Bacillus türü de dışkı skorunu iyileştirdi; kanda IgA, IgM ve antioksidan göstergeleri artırdı, TNF-α düzeyini düşürdü.

Ne anlama geliyor? Kedilerde Bacillus takviyesi bazı bağışıklık ve antioksidan göstergeleriyle olumlu yönde ilişkili bulundu; çalışma tek ırk ve kısa süreyle sınırlı.

Dietary Supplementation with Bacillus licheniformis and Bacillus subtilis Modulates Immunity, Serum Metabolome, and Intestinal Homeostasis in CatsZhang M, Xu H, Zhang T, et al., Animals, 2025DOI: 10.3390/ani15202971
Saha çalışması2022

Çalışmada aynı evde yaşayan 8 kronik ishalli kediye 7 gün B. licheniformis ile fermente edilmiş bir ürün verildi. Kedilerin 6'sında dışkı düzeldi; dışkıda Clostridium perfringens azaldı.

Ne anlama geliyor? Bacillus kaynaklı fermente ürünler kedide ilgi çekici; ancak bu sonuç küçük ve plasebosuz bir gruptan geliyor.

The Effects of Bacillus licheniformis-Fermented Products on the Microbiota and Clinical Presentation of Cats with Chronic DiarrheaLee TW, Chao TY, Chang HW, et al., Animals, 2022DOI: 10.3390/ani12172187
Randomize kontrollü çalışma2020

Çalışmada 16 köpeğin yarısına B. subtilis ve B. licheniformis eklenmiş diyet verildi. Besin sindirilebilirliği değişmedi; dışkı skoru iyileşti, dışkı kokusu ve protein çürümesine bağlı bileşikler azaldı.

Ne anlama geliyor? Köpeklerde Bacillus takviyesi besinlerin sindirilme oranını değiştirmedi ama dışkı kokusunu azalttı.

Bacillus subtilis and Bacillus licheniformis reduce faecal protein catabolites concentration and odour in dogsBastos TS, de Lima DC, Souza CMM, et al., BMC Veterinary Research, 2020DOI: 10.1186/s12917-020-02321-7
Randomize kontrollü çalışma2021

Çalışmada 10 beagle köpeğe beş farklı dozda Bacillus coagulans verildi. En yüksek dozda bir ölçüm yöntemine göre sindirilebilirlik birkaç puan arttı; diğer yöntemde fark çıkmadı ve dışkı kalitesi değişmedi.

Ne anlama geliyor? Köpeklerde yüksek dozda bir Bacillus suşu besinlerden yararlanmayı biraz artırmış olabilir; iki ölçüm yöntemi aynı sonucu vermedi.

Evaluation of graded levels of Bacillus coagulans GBI-30, 6086 on apparent nutrient digestibility, stool quality, and intestinal health indicators in healthy adult dogsAcuff HL, Aldrich CG, Journal of Animal Science, 2021DOI: 10.1093/jas/skab137
Laboratuvar çalışması2025

Çalışmada 12 sağlıklı köpeğe kapsülle iki farklı dozda B. coagulans ya da plasebo verildi. Sindirilebilirlik, kan değerleri ve bağışıklık göstergeleri değişmedi; dışkı daha sıkı oldu ve düşük dozda Faecalibacterium arttı.

Ne anlama geliyor? Sağlıklı köpeklerde bu Bacillus suşu sindirilebilirliği değiştirmedi ama dışkıyı sıkılaştırdı.

Effects of Bacillus coagulans (GBI-30, 6086) supplementation on apparent total tract nutrient digestibility and the fecal characteristics and metabolites, immunity, and microbiota of healthy adult dogsWilson SM, Kang Y, Wren JF, et al., Journal of Animal Science, 2025DOI: 10.1093/jas/skaf251
Laboratuvar çalışması2025

Çalışmada 12 beagle köpeğe iki dozda B. subtilis ya da plasebo verildi. Sindirilebilirlikte artış görülmedi, bazı değerlerde hafif düşüş eğilimi vardı; suş en yüksek dozda da güvenli bulundu.

Ne anlama geliyor? Her Bacillus suşu sindirilebilirliği artırmıyor; bu suşta sağlıklı köpeklerde artış görülmedi, güvenlik sorunu da görülmedi.

Effects of Bacillus subtilis ATCC PTA-122264 on apparent total tract macronutrient digestibility and fecal characteristics, metabolites, and microbiota of healthy adult dogsOba PM, Swanson OR, Kang Y, et al., Journal of Animal Science, 2025DOI: 10.1093/jas/skaf038
Derleme2017

Derleme, spor oluşturan Bacillus türlerinin mide asidine, ısıya ve depolamaya dayanıklı olduğunu özetliyor. Yazarlar güvenliğin her suş için ayrı değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Ne anlama geliyor? Bacillus sporları zor koşullara dayanıklı olduğu için yem ve sıvı ürünlerde avantajlıdır; ama her suşun güvenliği ve etkisi ayrı ayrı gösterilmelidir.

Bacillus As Potential Probiotics: Status, Concerns, and Future PerspectivesElshaghabee FMF, Rokana N, Gulhane RD, et al., Frontiers in Microbiology, 2017DOI: 10.3389/fmicb.2017.01490
Derleme2016

Derleme, kedi ve köpeklerde bağırsak hastalıklarının yararlı bakteri gruplarının kaybıyla ilişkili olduğunu anlatıyor. Bu kayıp, kısa zincirli yağ asitleri ve ikincil safra asitleri gibi faydalı bakteri ürünlerini de azaltıyor.

Ne anlama geliyor? Disbiyoz, bağırsaktaki yararlı bakterilerin azalıp dengenin bozulmasıdır; bu bozulma bakterilerin ürettiği faydalı maddeleri de azaltır.

Diagnosis and interpretation of intestinal dysbiosis in dogs and catsSuchodolski JS, The Veterinary Journal, 2016DOI: 10.1016/j.tvjl.2016.04.011
Saha çalışması2022

Çalışmada 80 sağlıklı ve 68 kronik bağırsak sorunu olan kedinin dışkı bakterileri ölçüldü. Hasta kedilerde yararlı bakteri grupları azalmış, E. coli ve Streptococcus artmıştı; 68 kediden 52'sinde disbiyoz indeksi yüksekti.

Ne anlama geliyor? Kronik bağırsak sorunu olan kedilerin büyük kısmında bağırsak bakteri dengesi ölçülebilir biçimde bozulmuş durumda.

Dysbiosis index to evaluate the fecal microbiota in healthy cats and cats with chronic enteropathiesSung CH, Marsilio S, Chow B, et al., Journal of Feline Medicine and Surgery, 2022DOI: 10.1177/1098612X221077876
Saha çalışması2019

Çalışmada 38 sağlıklı ve 27 kronik bağırsak hastalığı olan kedinin dışkı bakterileri karşılaştırıldı. Hasta kedilerde bakteri çeşitliliği daha düşüktü; Bifidobacterium gibi gruplar azalmış, Enterobacteriaceae artmıştı.

Ne anlama geliyor? Kronik bağırsak hastalığı olan kedilerde bakteri çeşitliliği azalıyor ve denge fırsatçı bakteriler lehine kayıyor.

Characterization of the fecal microbiome in cats with inflammatory bowel disease or alimentary small cell lymphomaMarsilio S, Pilla R, Sarawichitr B, et al., Scientific Reports, 2019DOI: 10.1038/s41598-019-55691-w
Saha çalışması2021

Çalışmada antibiyotik alan yavru kedilerin bağırsak bakterileri 300 güne kadar izlendi. Antibiyotik bakteri yapısını haftalarca değiştirdi; 300. günde yalnızca küçük farklar kaldı.

Ne anlama geliyor? Yavru kedide antibiyotik gelişmekte olan bağırsak bakterilerini aylarca etkileyebiliyor; ancak bir yıla yakın sürede büyük ölçüde toparlanıyor.

Short- and long-term effects of amoxicillin/clavulanic acid or doxycycline on the gastrointestinal microbiome of growing catsStavroulaki EM, Suchodolski JS, Pilla R, et al., PLOS ONE, 2021DOI: 10.1371/journal.pone.0253031
Saha çalışması2015

Çalışmada 30 yavru kedinin dışkı bakterileri 18., 30. ve 42. haftalarda incelendi. Bakteri çeşitliliği 30. haftaya kadar arttı; cinsiyet ve kısırlaştırma sonucu etkilemedi, belirleyici etken yaş oldu.

Ne anlama geliyor? Yavru kedinin bağırsak bakterileri ilk aylarda hızla değişir ve yaklaşık 30. haftaya kadar olgunlaşır.

A Longitudinal Study of the Feline Faecal Microbiome Identifies Changes into Early Adulthood Irrespective of Sexual DevelopmentDeusch O, O'Flynn C, Colyer A, et al., PLOS ONE, 2015DOI: 10.1371/journal.pone.0144881
Derleme2008

Derleme, insanda bağırsakla ilişkili lenfoid dokunun bağışıklık sisteminin yaklaşık %70'ini oluşturduğunu aktarıyor. IgA üreten plazma hücrelerinin yaklaşık %80'i de bu dokuda bulunuyor.

Ne anlama geliyor? Bağışıklık hücrelerinin büyük bölümü bağırsak çevresinde yer alır; bu oran insan verisidir, kedi ve köpek için ayrı bir oran yoktur.

Allergy and the gastrointestinal systemVighi G, Marcucci F, Sensi L, et al., Clinical and Experimental Immunology, 2008DOI: 10.1111/j.1365-2249.2008.03713.x
Randomize kontrollü çalışma2007

Çalışmada yavru kedilere her gün Enterococcus faecium SF68 ya da yalnız lezzet artırıcı verildi ve aşıya yanıtları izlendi. Probiyotik alan grupta CD4+ lenfosit oranı daha yüksekti; diğer bağışıklık ölçümlerinde fark yoktu.

Ne anlama geliyor? Probiyotik alan yavru kedilerde bir bağışıklık hücresi grubunun oranı arttı; diğer ölçümler değişmedi, yani etki sınırlıydı.

Effect of supplementation with Enterococcus faecium (SF68) on immune functions in catsVeir JK, Knorr R, Cavadini C, et al., Veterinary Therapeutics, 2007PubMed kaydı
Laboratuvar çalışması2017

Çalışmada 24 kedinin dışkı bakterileri 6 haftalık enerji kısıtlamasından önce ve sonra incelendi. Kısırlaştırılmış zayıf kedilerde Firmicutes daha fazlaydı; obez kediler yağ kütlesinin %18'ini kaybetti.

Ne anlama geliyor? Kısırlaştırma ve kilo kedinin bağırsak bakterileriyle ilişkili olabilir; ancak bu bulgu küçük bir çalışmaya dayanıyor ve probiyotik verilmedi.

Effects of obesity, energy restriction and neutering on the faecal microbiota of catsFischer MM, Kessler AM, Kieffer DA, et al., British Journal of Nutrition, 2017DOI: 10.1017/S0007114517002379
Derleme2013

Derleme, sık tüy yumağı atmanın çoğu zaman kaşıntı, pire veya bağırsak hareketi bozukluğu gibi altta yatan bir sorunun işareti olduğunu anlatıyor. Tüy yumağı diyetlerinin etkisine dair objektif veri bulunmadığını belirtiyor.

Ne anlama geliyor? Sık tüy yumağı kusmak normal sayılmamalı ve veterinerce değerlendirilmeli; probiyotiklerin tüy yumağına etkisini gösteren çalışma yok.

Hair balls in cats: a normal nuisance or a sign that something is wrong?Cannon M, Journal of Feline Medicine and Surgery, 2013DOI: 10.1177/1098612X12470342
Derleme2014

Uluslararası uzman grubu probiyotik tanımını güncelledi. Tanıma göre probiyotik, yeterli miktarda verildiğinde konakçıya sağlık yararı sağlayan canlı mikroorganizmadır.

Ne anlama geliyor? Bir ürünün probiyotik sayılması için canlı mikroorganizma içermesi, yeterli miktarda verilmesi ve yararının gösterilmiş olması gerekir.

Expert consensus document. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probioticHill C, Guarner F, Reid G, et al., Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 2014DOI: 10.1038/nrgastro.2014.66
Laboratuvar çalışması2003

Çalışmada 21 insan ve 23 veteriner probiyotik ürününün etiketi incelendi. Veteriner ürünlerinin %35'inde mikroorganizma yanlış tanımlanmıştı; içeriği yeterince tanımlanmış veteriner ürünü yalnızca 2 taneydi.

Ne anlama geliyor? Probiyotik etiketleri her zaman doğru değildir; hangi bakterinin ne kadar olduğunu açıkça yazan ürünler tercih edilmelidir.

Evaluation of deficiencies in labeling of commercial probioticsWeese JS, Canadian Veterinary Journal, 2003PubMed kaydı
Laboratuvar çalışması2011

Çalışmada 25 hayvan probiyotiği laboratuvarda analiz edildi. Canlı bakteri sayısı iddia eden 15 üründen yalnızca 4'ü etiketteki değeri karşıladı.

Ne anlama geliyor? Hayvan probiyotiklerinde kalite kontrolü önemlidir; üreticinin suş, sayı ve analiz belgesi sunması beklenir.

Assessment of commercial probiotic bacterial contents and label accuracyWeese JS, Martin H, Canadian Veterinary Journal, 2011PubMed kaydı
Derleme2019

Sistematik derlemede köpeklerde probiyotik kullanılan 17 klinik çalışma değerlendirildi. Çalışmalar genellikle küçüktü; akut ishalde etki sınırlı, kronik hastalıkta ek fayda belirsiz bulundu.

Ne anlama geliyor? Köpeklerde probiyotik kanıtı henüz güçlü değil; daha büyük ve iyi tasarlanmış çalışmalara ihtiyaç var.

Clinical effect of probiotics in prevention or treatment of gastrointestinal disease in dogs: A systematic reviewJensen AP, Bjørnvad CR, Journal of Veterinary Internal Medicine, 2019DOI: 10.1111/jvim.15554
Derleme2021

Derleme, kedi ve köpek probiyotiklerinin çoğunun probiyotik tanım ölçütlerini tam karşılamadığını belirtiyor. Etki çalışmalarının az ve sonuç ölçütlerinin tutarsız olduğunu vurguluyor.

Ne anlama geliyor? Uzmanlar evcil hayvan probiyotiklerini umut verici buluyor; ancak kanıt ürüne ve duruma göre değişiyor.

Value of Probiotics in Canine and Feline GastroenterologySchmitz SS, Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice, 2021DOI: 10.1016/j.cvsm.2020.09.011
Randomize kontrollü çalışma2017

Çalışmada barınağa gelen 773 köpeğe sinbiyotik (probiyotik ve prebiyotik) ya da plasebo verildi. İlk 14 günde ishal görülme oranı sinbiyotik grubunda %18,8, plasebo grubunda %27,2 oldu.

Ne anlama geliyor? Barınak ve pansiyon gibi stresli ortamlara giren köpeklerde probiyotik desteği ishal sıklığını azaltabilir.

Efficacy of a Probiotic-Prebiotic Supplement on Incidence of Diarrhea in a Dog Shelter: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled TrialRose L, Rose J, Gosling S, et al., Journal of Veterinary Internal Medicine, 2017DOI: 10.1111/jvim.14666
Randomize kontrollü çalışma2010

Çalışmada akut ishali olan 36 köpeğe B. subtilis ve B. licheniformis de içeren çok suşlu bir probiyotik ya da plasebo verildi. Son anormal dışkıya kadar geçen süre probiyotik grubunda ortalama 1,3 gün, plasebo grubunda 2,2 gün oldu.

Ne anlama geliyor? Kendiliğinden geçen akut ishalde probiyotik toparlanmayı hızlandırabilir; ishal sürerse veteriner kontrolü gerekir.

Effects of a probiotic intervention in acute canine gastroenteritis--a controlled clinical trialHerstad HK, Nesheim BB, L'Abée-Lund T, et al., Journal of Small Animal Practice, 2010DOI: 10.1111/j.1748-5827.2009.00853.x
Randomize kontrollü çalışma2023

Çalışmada 10 sağlıklı beagle köpeğe 45 gün boyunca günde 1×10⁹ kob B. subtilis ya da plasebo verildi. Genel sağlık göstergeleri ve dışkı skoru değişmedi; bazı oksidatif stres göstergeleri düştü.

Ne anlama geliyor? Sağlıklı köpeklerde bu Bacillus suşu güvenli bulundu; antioksidan etki umut verici ama örneklem çok küçük.

Effect of the Probiotic Bacillus subtilis DE-CA9TM on Fecal Scores, Serum Oxidative Stress Markers and Fecal and Serum Metabolome in Healthy DogsAllenspach K, Sung CH, Ceron JJ, et al., Veterinary Sciences, 2023DOI: 10.3390/vetsci10090566
Derleme2014

Derleme, kümes hayvanlarında ve süs kuşlarında kullanılan probiyotikleri özetliyor. İyi bir probiyotiğin mide asidine dayanması, bağırsağa tutunması ve zararlı bakterileri baskılaması gerektiğini belirtiyor.

Ne anlama geliyor? Kafes kuşlarında probiyotik; antibiyotik tedavisinden sonra ve stresli dönemlerde bağırsak florasını desteklemek için öneriliyor.

A review of avian probioticsSmith JM, Journal of Avian Medicine and Surgery, 2014DOI: 10.1647/2012-031
Saha çalışması2017

Çalışmada muhabbet kuşu, sultan papağanı ve kanaryadan oluşan 22 sürünün dışkı bakterileri incelendi. En baskın grup Lactobacillus türleriydi ve her kuş türünün kendine özgü bir bakteri yapısı vardı.

Ne anlama geliyor? Kafes kuşlarının bağırsak florasında laktik asit bakterileri önemli yer tutar; bu bilgi kuşa uygun probiyotik seçimine temel oluşturur.

Comprehensive Molecular Characterization of Bacterial Communities in Feces of Pet Birds Using 16S Marker SequencingGarcia-Mazcorro JF, Castillo-Carranza SA, Guard B, et al., Microbial Ecology, 2017DOI: 10.1007/s00248-016-0840-7
Laboratuvar çalışması2014

Çalışmada 26 yabani ve 26 kafeste yaşayan mavi alınlı Amazon papağanından dışkı örneği alındı. En sık bulunan yararlı bakteriler Enterococcus, Pediococcus ve Lactobacillus oldu; yabani ve kafes kuşları arasında fark vardı.

Ne anlama geliyor? Kafes yaşamı papağanın bağırsak bakterilerini değiştirebiliyor; papağana özgü probiyotik geliştirmek için bu veriler kullanılabilir.

Isolation and molecular identification of lactic acid bacteria and Bifidobacterium spp. from faeces of the blue-fronted Amazon parrot in BrazilAllegretti L, Revolledo L, Astolfi-Ferreira CS, et al., Beneficial Microbes, 2014DOI: 10.3920/BM2013.0082
Saha çalışması2014

Çalışmada bir muhabbet kuşu kolonisinde E. coli ile ilişkili ölüm artışı incelendi. Beslenme ve ortam düzenlemesine probiyotik desteği eklenince ölüm oranı ve E. coli saçılımı azaldı.

Ne anlama geliyor? Kuş kolonilerinde sorun çıktığında probiyotik tek başına değil; beslenme, hijyen ve veteriner takibiyle birlikte düşünülmelidir.

Investigation and control of an attaching and effacing Escherichia coli outbreak in a colony of captive budgerigars (Melopsittacus undulatus)Seeley KE, Baitchman E, Bartlett S, et al., Journal of Zoo and Wildlife Medicine, 2014DOI: 10.1638/2012-0281.1
Saha çalışması2019

Çalışmada 20 güvercine iki farklı probiyotik verildi ve dışkı bakterileri izlendi. Pelet formdaki probiyotik Lactobacillus oranını belirgin artırdı; ancak bu değişim probiyotik kesildikten 2 gün sonra kayboldu.

Ne anlama geliyor? Kuşlarda probiyotiğin etkisi kalıcı olmayabilir; ürünün düzenli verilmesi ve veriliş şekli önemlidir.

Longitudinal microbiome profiling reveals impermanence of probiotic bacteria in domestic pigeonsGrond K, Perreau JM, Loo WT, et al., PLOS ONE, 2019DOI: 10.1371/journal.pone.0217804
Laboratuvar çalışması2021

Çalışmada güvercinlere 60 gün boyunca güvercin dışkısından elde edilen bir B. velezensis suşu verildi, ardından güvercin sirkovirüsüyle temas sağlandı. Probiyotik alan güvercinlerde virüs yükü daha düşüktü ve bazı bağışıklık genleri daha aktifti.

Ne anlama geliyor? Kuşlarda Bacillus suşlarının bağışıklık yanıtını desteklediğine dair deneysel veriler var; kafes kuşlarında benzer çalışmalar henüz az.

Probiotic supplementation containing Bacillus velezensis enhances expression of immune regulatory genes against pigeon circovirus in pigeons (Columba livia)Tsai CY, Hu SY, Santos HM, et al., Journal of Applied Microbiology, 2021DOI: 10.1111/jam.14893
Laboratuvar çalışması2017

Çalışmada tavşanlara 7 hafta boyunca beş B. subtilis suşundan oluşan bir karışım verildi. Bacillus alan tavşanlarda büyüme daha iyi, kanda IgG ve IgA daha yüksekti; E. coli ile karşılaştıklarında hayatta kalma oranı daha yüksek oldu.

Ne anlama geliyor? Tavşanlarda Bacillus desteği büyümeyi ve bağırsak dengesini destekleyebilir.

Bacillus subtilis Improves Immunity and Disease Resistance in RabbitsGuo M, Wu F, Hao G, et al., Frontiers in Immunology, 2017DOI: 10.3389/fimmu.2017.00354
Randomize kontrollü çalışma2020

Çalışmada genç ve sütten kesilmiş rex tavşanlarına üç Bacillus suşunun karışımı farklı dozlarda verildi. 10⁶ kob/g dozu büyümeyi, sindirim enzimlerini ve antioksidan kapasiteyi artırdı; bağırsakta Lactobacillus arttı, E. coli azaldı.

Ne anlama geliyor? Sütten kesim gibi hassas dönemlerde Bacillus desteği tavşanın sindirimine katkı sağlayabilir; doz önemli görünüyor.

Bacillus strains improve growth performance via enhancing digestive function and anti-disease ability in young and weaning rex rabbitsWang J, Ni X, Wen B, et al., Applied Microbiology and Biotechnology, 2020DOI: 10.1007/s00253-020-10536-9
Derleme2021

Derleme, tavşan yetiştiriciliğinde probiyotik kullanımına dair çalışmaları özetliyor. Bazı çalışmalarda yemden yararlanma ve büyüme iyileşti, bazılarında fark çıkmadı; ölüm ve hastalanma oranlarında olumlu etkiler bildirildi.

Ne anlama geliyor? Tavşanın hassas sindirim sistemi için probiyotik yararlı olabilir; ancak sonuçlar suşa ve koşullara göre değişiyor.

Probiotics in Rabbit Farming: Growth Performance, Health Status, and Meat QualityMancini S, Paci G, Animals, 2021DOI: 10.3390/ani11123388
Randomize kontrollü çalışma2017

Çalışmada 64 sütten kesilmiş tavşana B. subtilis, L. acidophilus ya da ikisinin karışımı verildi. Karışım alan grupta büyüme ve yemden yararlanma iyileşti; yalnız B. subtilis alan grup kontrolden farklı değildi.

Ne anlama geliyor? Tavşanlarda her probiyotik aynı sonucu vermiyor; suş seçimi ve karışım önemli.

Effects of probiotic supplement (Bacillus subtilis and Lactobacillus acidophilus) on feed efficiency, growth performance, and microbial population of weaning rabbitsPhuoc TL, Jamikorn U, Asian-Australasian Journal of Animal Sciences, 2017DOI: 10.5713/ajas.15.0823
Randomize kontrollü çalışma2017

Çalışmada sıcak iklimde yetiştirilen 80 tavşana farklı dozlarda B. subtilis içeren probiyotik verildi. Canlı ağırlık değişmedi; yüksek dozda karkas oranı arttı, hemoglobin ve alyuvar sayısı yükseldi, hücresel bağışıklık yanıtı iyileşti, kolesterol düştü.

Ne anlama geliyor? Sıcak stres altındaki tavşanlarda probiyotik bazı sağlık göstergelerini destekleyebilir; ancak büyümeyi her zaman artırmıyor.

Effect of probiotic supplementation and genotype on growth performance, carcass traits, hematological parameters and immunity of growing rabbits under hot environmental conditionsFathi M, Abdelsalam M, Al-Homidan I, et al., Animal Science Journal, 2017DOI: 10.1111/asj.12811
Derleme2023

Derleme, süs balığı yetiştiriciliğinde probiyotik, prebiyotik ve sinbiyotik kullanımını inceliyor. Bu katkıların sağlık, taşıma stresi, büyüme ve üreme üzerindeki etkilerini özetliyor.

Ne anlama geliyor? Süs balıklarında taşıma ve el değiştirme stresi kayıplara yol açıyor; probiyotik yem katkıları bu stresi yönetmede araştırılan bir seçenek.

Sustainable Ornamental Fish Aquaculture: The Implication of Microbial Feed AdditivesHoseinifar SH, Maradonna F, Faheem M, et al., Animals, 2023DOI: 10.3390/ani13101583
Laboratuvar çalışması2023

Çalışmada 144 japon balığına 80 gün canlı ya da ısıyla öldürülmüş B. subtilis içeren yem verildi. İki form da büyümeyi artırdı; beyaz benek paraziti (Ich) yoğunluğu ile deri ve solungaç hasarı azaldı.

Ne anlama geliyor? Akvaryum balıklarında Bacillus desteği büyümeyi ve parazite direnci destekleyebilir; su kalitesi ve karantina yine esastır.

Efficacy of dietary live or heat-killed Bacillus subtilis in goldfish (Carassius auratus) infected with Ichthyophthirius multifiliisShahbazi P, Sheikhzadeh N, Siahtan MAN, et al., Veterinary Medicine and Science, 2023DOI: 10.1002/vms3.1183
Randomize kontrollü çalışma2019

Çalışmada yelken molly balıkları B. subtilis ile zenginleştirilmiş Artemia ile beslendi. Büyüme değişmedi; yumurta verimi, yavru sayısı ve yavru yaşama oranı arttı, bakteriyel enfeksiyonda ölüm azaldı.

Ne anlama geliyor? Canlı yemin probiyotikle zenginleştirilmesi, akvaryumda üretim yapanlar için yavru verimini destekleyebilir.

Evaluation of the Impacts of Long-Term Enriched Artemia with Bacillus subtilis on Growth Performance, Reproduction, Intestinal Microflora, and Resistance to Aeromonas hydrophila of Ornamental Fish Poecilia latipinnaAhmadifard N, Rezaei Aminlooi V, Tukmechi A, et al., Probiotics and Antimicrobial Proteins, 2019DOI: 10.1007/s12602-018-9453-4
Randomize kontrollü çalışma2022

Çalışmada 216 japon balığına B. licheniformis, spirulina ya da ikisi birlikte verildi. Büyümede fark çıkmadı; bazı bağışıklık ve antioksidan genleri arttı, Aeromonas enfeksiyonunda ölüm oranı kontrol grubundan düşüktü.

Ne anlama geliyor? Japon balığında Bacillus desteği büyümeden çok bağışıklık göstergelerini etkiledi.

Individual and combined effects of the dietary Spirulina platensis and Bacillus licheniformis supplementation on growth performance, antioxidant capacity, innate immunity, relative gene expression and resistance of goldfish, Carassius auratus to Aeromonas hydrophilaYousefi M, Ahmadifar M, Mohammadzadeh S, et al., Fish & Shellfish Immunology, 2022DOI: 10.1016/j.fsi.2022.07.015
Laboratuvar çalışması2017

Çalışmada siyah molly balıklarına önce antibiyotik verildi, sonra balıklar bir patojenle karşılaştırıldı. Antibiyotik ölümleri artırdı; Bacillus pumilus ve Phaeobacter inhibens probiyotikleri bu olumsuz etkiyi tersine çevirdi.

Ne anlama geliyor? Akvaryumda gereksiz antibiyotik balığın doğal korunmasını zayıflatabilir; probiyotikler bu dengeyi toparlamada araştırılıyor.

Subtle Microbiome Manipulation Using Probiotics Reduces Antibiotic-Associated Mortality in FishSchmidt V, Gomez-Chiarri M, Roy C, et al., mSystems, 2017DOI: 10.1128/mSystems.00133-17
Laboratuvar çalışması2007

Çalışmada süs balığı yetiştiriciliği için doğal Bacillus suşları seçildi ve test edildi. Seçilen B. subtilis, B. cereus ve B. licheniformis suşları Aeromonas üremesini baskıladı; suda amonyum, nitrit, nitrat ve fosfatı azalttı.

Ne anlama geliyor? Bacillus suşları akvaryum suyundaki atık maddeleri azaltarak su kalitesine katkı sağlayabilir.

Isolation and selection of Bacillus spp. as potential biological agents for enhancement of water quality in culture of ornamental fishLalloo R, Ramchuran S, Ramduth D, et al., Journal of Applied Microbiology, 2007DOI: 10.1111/j.1365-2672.2007.03360.x
Meta-analiz2023

Meta-analizde nekrotik enterit modeliyle yapılmış 28 broyler çalışması birleştirildi. B. subtilis, enfekte piliçlerde canlı ağırlık artışını antibiyotiğe benzer düzeyde iyileştirdi; ölümleri de azalttı, ancak bu konuda antibiyotik daha etkiliydi.

Ne anlama geliyor? Broylerde B. subtilis, yem antibiyotiklerine alternatif olarak güçlü kanıta sahip; hastalık yönetimi yine veteriner denetiminde kalmalı.

Efficacy of Bacillus subtilis to replace in-feed antibiotics of broiler chickens under necrotic enteritis-challenged experiments: a systematic review and meta-analysisNingsih N, Respati AN, Astuti D, et al., Poultry Science, 2023DOI: 10.1016/j.psj.2023.102923
Randomize kontrollü çalışma2010

Çalışmada Clostridium perfringens ile nekrotik enterit oluşturulan broylerlere B. licheniformis sporları ya da yem antibiyotiği verildi. İki uygulama arasında yemden yararlanma, ağırlık artışı, bağırsak lezyonu ve ölüm açısından fark çıkmadı.

Ne anlama geliyor? Broylerde Bacillus sporları, antibiyotiksiz üretimde bağırsak sağlığını korumak için bir seçenek olabilir.

Bacillus licheniformis prevents necrotic enteritis in broiler chickensKnap I, Lund B, Kehlet AB, et al., Avian Diseases, 2010DOI: 10.1637/9106-101509-ResNote.1
Randomize kontrollü çalışma2020

Çalışmada 468 yumurtacı tavuğa 42 gün B. velezensis, antibiyotik ya da normal yem verildi. B. velezensis gruplarında yumurta verimi ve yem tüketimi arttı; kabuk sağlamlığı, Haugh birimi ve sarı rengi iyileşti.

Ne anlama geliyor? Yumurtacı tavuklarda Bacillus desteği, yem antibiyotiği kullanmadan verim ve yumurta kalitesini destekleyebilir.

Effect of Bacillus velezensis to substitute in-feed antibiotics on the production, blood biochemistry and egg quality indices of laying hensYe M, Wei C, Khalid A, et al., BMC Veterinary Research, 2020DOI: 10.1186/s12917-020-02570-6
Randomize kontrollü çalışma2021

Çalışmada 24 yumurtacı tavuğa 60 gün B. subtilis eklenmiş yem verildi. Satılabilir yumurta oranı arttı, kırık ve yumuşak kabuklu yumurta azaldı; kemik sağlamlığı iyileşti, kanda iltihap göstergeleri düştü.

Ne anlama geliyor? Yaşlanan yumurtacılarda Bacillus desteği kabuk kalitesi ve kemik sağlığı için umut verici; ancak örneklem küçük.

Effects of Bacillus subtilis on Production Performance, Bone Physiological Property, and Hematology Indexes in Laying HensZou X, Jiang S, Zhang M, et al., Animals, 2021DOI: 10.3390/ani11072041
Saha çalışması2019

Çalışmada 960 erkek hindiye 126 gün boyunca farklı dozlarda B. subtilis içeren yem verildi. Düşük ve orta doz alan hindiler dönem sonunda kontrolden daha ağırdı; yüksek doz besin tutulumunu ve bağırsak göstergelerini iyileştirdi, altlık nemini azalttı.

Ne anlama geliyor? Hindi yetiştiriciliğinde Bacillus dozunun doğru seçilmesi verim ve altlık kalitesi için önemli.

Growth performance and gastrointestinal responses in heavy Tom turkeys fed antibiotic free corn-soybean meal diets supplemented with multiple doses of a single strain Bacillus subtilis probiotic (DSM29784)1Mohammadigheisar M, Shirley RB, Barton J, et al., Poultry Science, 2019DOI: 10.3382/ps/pez305
Randomize kontrollü çalışma2020

Çalışmada 750 bıldırcın civcivine farklı dozlarda B. subtilis sporu verildi. Neredeyse tüm dozlar antioksidan durumu ve sindirim enzimlerini iyileştirdi; büyüme ve sindirilebilirlik ise yalnızca yüksek dozlarda arttı.

Ne anlama geliyor? Bıldırcında Bacillus etkisi doza bağlı; düşük dozda büyüme etkisi beklenmemeli.

Effect of dietary supplementation of Bacillus subtilis spores on growth performance, oxidative status, and digestive enzyme activities in Japanese quail birdsAbdel-Moneim AE, Selim DA, Basuony HA, et al., Tropical Animal Health and Production, 2020DOI: 10.1007/s11250-019-02055-1
Randomize kontrollü çalışma2013

Çalışmada 36 süt ineğine 70 gün boyunca iki dozda B. subtilis natto verildi. Günlük süt verimi 23,0 kg'dan 25,2 ve 26,4 kg'a çıktı; sütte somatik hücre sayısı biraz azaldı.

Ne anlama geliyor? Süt ineklerinde Bacillus desteği rumen fermantasyonunu ve süt verimini olumlu etkileyebilir.

Effects of Bacillus subtilis natto on milk production, rumen fermentation and ruminal microbiome of dairy cowsSun P, Wang JQ, Deng LF, Animal, 2013DOI: 10.1017/S1751731112001188
Randomize kontrollü çalışma2023

Çalışmada 6 süt ineğine 14 gün B. subtilis ve B. licheniformis içeren bir ürün ya da kontrol verildi. Rumende Bacillus oranı arttı; süt verimi ve süt bileşimi değişmedi, sütteki bazı dallı zincirli yağ asitleri arttı.

Ne anlama geliyor? Kısa süreli Bacillus desteği süt ineğinde verimi değiştirmeyebilir; sonuç süreye ve hayvan sayısına bağlı.

Effects of direct-fed Bacillus subtilis and Bacillus licheniformis on production performance and milk fatty acid profile in dairy cowsLamontagne J, Rico DE, Perdomo CM, et al., Journal of Dairy Science, 2023DOI: 10.3168/jds.2022-22564
Meta-analiz2012

Meta-analizde buzağılara laktik asit bakterisi verilen randomize çalışmalar birleştirildi. Probiyotik ishal görülme riskini azalttı; bu etki özellikle tam sütle beslenen buzağılarda ve çok suşlu ürünlerde görüldü.

Ne anlama geliyor? Sütten kesim öncesi buzağıda probiyotik ishal riskini azaltabilir; veriliş şekli sonucu etkiliyor.

Impact of probiotic administration on the health and fecal microbiota of young calves: a meta-analysis of randomized controlled trials of lactic acid bacteriaSignorini ML, Soto LP, Zbrun MV, et al., Research in Veterinary Science, 2012DOI: 10.1016/j.rvsc.2011.05.001
Meta-analiz2023

Meta-analizde sütten kesim öncesi buzağılarla yapılmış 49 çalışma değerlendirildi. Probiyotikler canlı ağırlığı yaklaşık 2 kg, günlük artışı yaklaşık 41 g yükseltti; etki doza, suşa ve veriliş yöntemine göre değişti.

Ne anlama geliyor? Buzağıda probiyotik büyümeyi destekleyebilir; sütle birlikte ve yeterli dozda verilmesi daha iyi sonuç veriyor.

A meta-analysis on the effects of probiotics on the performance of pre-weaning dairy calvesWang L, Sun H, Gao H, et al., Journal of Animal Science and Biotechnology, 2023DOI: 10.1186/s40104-022-00806-z
Randomize kontrollü çalışma2021

Çalışmada 1.801 dişi buzağı dört gruba ayrıldı: kontrol, prebiyotik, B. subtilis ve ikisinin birlikte kullanımı. İshal süresi ve zatürre görülmesi değişmedi; B. subtilis alan buzağılar 14. günde 100 kat daha az Cryptosporidium saçtı.

Ne anlama geliyor? Büyük bir saha çalışmasında Bacillus ishali kısaltmadı; ancak ahırdaki enfeksiyon baskısını azaltabileceğine işaret etti.

Effects of mannan-oligosaccharide and Bacillus subtilis supplementation to preweaning Holstein dairy heifers on body weight gain, diarrhea, and shedding of fecal pathogensLucey PM, Lean IJ, Aly SS, et al., Journal of Dairy Science, 2021DOI: 10.3168/jds.2020-19425
Randomize kontrollü çalışma2022

Çalışmada besi sığırlarına iki farklı probiyotik karışımı verildi; bunlardan biri B. licheniformis ve B. subtilis içeriyordu. Probiyotikler rumende asetat:propiyonat oranını ve amonyağı düşürdü; günlük ağırlık artışı ve yem verimliliği iyileşme eğilimi gösterdi.

Ne anlama geliyor? Yüksek kesif yemle beslenen besi sığırlarında Bacillus desteği rumen fermantasyonunu olumlu etkileyebilir; karkas özellikleri değişmedi.

Effects of feeding different probiotic types on metabolic, performance, and carcass responses of Bos indicus feedlot cattle offered a high-concentrate dietDias BGC, Santos FAP, Meschiatti M, et al., Journal of Animal Science, 2022DOI: 10.1093/jas/skac289
Saha çalışması2021

Çalışmada koyun ve kuzulara 30 gün iki B. subtilis ve bir B. licheniformis suşu içeren probiyotik verildi. Kuzularda canlı ağırlık artışı %18,8 yükseldi; dışkıda Lactobacillus ve Bifidobacterium arttı, E. coli azaldı.

Ne anlama geliyor? Kuzularda Bacillus desteği büyümeyi ve bağırsak florasını destekleyebilir; hayvan sayısı küçüktü.

Probiotic effect of Bacillus subtilis B-2998D, B-3057D, and Bacillus licheniformis B-2999D complex on sheep and lambsDevyatkin V, Mishurov A, Kolodina E, Journal of Advanced Veterinary and Animal Research, 2021DOI: 10.5455/javar.2021.h497
Randomize kontrollü çalışma2018

Çalışmada 160 besi kuzusu beş gruba ayrıldı; gruplara monensin, B. licheniformis, maya ya da Bacillus-maya karışımı verildi. Karışım grubunda günlük ağırlık artışı kontrolden yüksekti; katkılar rumende amonyağı azalttı, mikrobiyal proteini artırdı.

Ne anlama geliyor? Besi kuzularında Bacillus ve maya, antibiyotik içerikli yem katkılarına alternatif olarak araştırılıyor.

Influence of dietary supplementation with Bacillus licheniformis and Saccharomyces cerevisiae as alternatives to monensin on growth performance, antioxidant, immunity, ruminal fermentation and microbial diversity of fattening lambsJia P, Cui K, Ma T, et al., Scientific Reports, 2018DOI: 10.1038/s41598-018-35081-4
Laboratuvar çalışması2018

Çalışmada B. amyloliquefaciens H57 verilen koyun ve buzağıların rumen bakterileri incelendi. Koyunlarda rumen bakteri yapısı değişti, buzağılarda değişmedi; probiyotik suş rumende çok az bulundu.

Ne anlama geliyor? Bacillus probiyotikleri rumene yerleşmeden de geviş getirenleri etkileyebilir; etki dolaylı yoldan oluyor gibi görünüyor.

Beneficial changes in rumen bacterial community profile in sheep and dairy calves as a result of feeding the probiotic Bacillus amyloliquefaciens H57Schofield BJ, Lachner N, Le OT, et al., Journal of Applied Microbiology, 2018DOI: 10.1111/jam.13688
Randomize kontrollü çalışma2025

Çalışmada 40 erkek oğlağa 8 hafta B. amyloliquefaciens ile fermente edilmiş ürün eklenmiş başlangıç yemi verildi. Ürün alan oğlaklarda ağırlık artışı ve yemden yararlanma iyileşti; dışkı kıvamı düzeldi, bağırsakta koliform bakteriler azaldı.

Ne anlama geliyor? Sütten kesim döneminde oğlaklarda Bacillus kaynaklı katkılar büyümeyi ve dışkı kalitesini destekleyebilir.

Bacillus amyloliquefaciens CU33 Fermented Product Improves Growth Performance, Diarrhea, and Immunity of Goat KidsLee TY, Lee YS, Wu CP, et al., Animals, 2025DOI: 10.3390/ani15091324
Randomize kontrollü çalışma2020

Çalışmada 50 Saanen keçisine maya, B. subtilis, Enterococcus faecalis ya da bunların karışımı verildi. B. subtilis alan keçilerde yem tüketimi ve süt verimi arttı; süt proteini ve laktoz oranı yükseldi.

Ne anlama geliyor? Süt keçilerinde Bacillus desteği verim ve süt bileşimi için olumlu sonuç verdi.

Positive effects of dietary supplementation of three probiotics on milk yield, milk composition and intestinal flora in Sannan dairy goats varied in kind of probioticsMa ZZ, Cheng YY, Wang SQ, et al., Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition, 2020DOI: 10.1111/jpn.13226
Derleme2016

Derleme, koyun ve keçilerde probiyotik kullanımını özetliyor. Probiyotiklerin rumen ortamını dengelediği, sindirilebilirliği ve süt verimini artırabildiği, yeni doğan ishalini ve ölümleri azaltabildiği bildiriliyor.

Ne anlama geliyor? Küçükbaşta probiyotik umut verici; ancak yazarlar bu alandaki araştırmaların az olduğunu vurguluyor.

Role of probiotics in nutrition and health of small ruminantsAbd El-Tawab MM, Youssef IM, Bakr HA, et al., Polish Journal of Veterinary Sciences, 2016DOI: 10.1515/pjvs-2016-0114
Saha çalışması2012

Çalışmada arı kolonilerine her ay şeker şurubu içinde B. subtilis Mori2 sporları verildi. Uygulanan kovanlarda arı sayısı %26, bal stoku %17 daha yüksekti; Nosema ve Varroa sayıları kontrol kovanlarından düşüktü.

Ne anlama geliyor? Arıcılıkta Bacillus sporları koloni gelişimini destekleyebilir; çalışma deneysel kovanlarla tek bir bölgede yapıldı.

Beneficial Effects of Bacillus subtilis subsp. subtilis Mori2, a Honey-Associated Strain, on Honeybee Colony PerformanceSabaté DC, Cruz MS, Benítez-Ahrendts MR, et al., Probiotics and Antimicrobial Proteins, 2012DOI: 10.1007/s12602-011-9089-0
Saha çalışması2018

Çalışmada arı bağırsağından elde edilen Bifidobacterium ve Lactobacillus suşları dört hafta şurupla çerçevelere püskürtüldü. Uygulanan kovanlarda yavru alanı %46,2, polen %53,4, hasat edilebilir bal %59,2 arttı.

Ne anlama geliyor? Arıya özgü yararlı bakteriler koloni gelişimi ve bal verimi için umut verici sonuçlar gösterdi.

Impact of beneficial bacteria supplementation on the gut microbiota, colony development and productivity of Apis mellifera LAlberoni D, Baffoni L, Gaggìa F, et al., Beneficial Microbes, 2018DOI: 10.3920/BM2017.0061
Saha çalışması2020

Çalışmada Amerikan yavru çürüklüğü salgını yaşanan kovanlara laktobasil içeren besin pastası verildi. Uygulanan kovanlardaki larvalarda hastalık etkeni yükü daha düşüktü; laboratuvarda bu bakteriler larvaların yaşama oranını artırdı.

Ne anlama geliyor? Probiyotik besin pastası, arıcının uygulayabileceği pratik bir destek yöntemi olarak araştırılıyor.

Novel probiotic approach to counter Paenibacillus larvae infection in honey beesDaisley BA, Pitek AP, Chmiel JA, et al., The ISME Journal, 2020DOI: 10.1038/s41396-019-0541-6
Saha çalışması2019

Çalışmada Amerikan yavru çürüklüğü bulaştırılmış kolonilere arıya özgü laktik asit bakterileri verildi. Takviye hastalık belirtilerini ve spor düzeyini etkilemedi; kısa vadede yavru alanını biraz azalttı.

Ne anlama geliyor? Laboratuvarda etkili görünen bir probiyotik kovan düzeyinde aynı sonucu vermeyebilir; arıcılıkta saha verisi önemli.

Honeybee-Specific Lactic Acid Bacterium Supplements Have No Effect on American Foulbrood-Infected Honeybee ColoniesStephan JG, Lamei S, Pettis JS, et al., Applied and Environmental Microbiology, 2019DOI: 10.1128/AEM.00606-19
Derleme2022

Derleme, bal arısı ve bombus arılarında probiyotik kullanımını değerlendiriyor. Yazarlar ticari arı probiyotiklerindeki bakterilerin arı bağırsağına yerleşmediğini, arıya özgü bakterilerin ise kolayca yerleştiğini gösteren yeni deneyler sunuyor.

Ne anlama geliyor? Arı için probiyotik seçerken bakterinin arı bağırsağına uygun olması önemli; kanıtlar henüz karışık.

Prospects for probiotics in social beesMotta EVS, Powell JE, Leonard SP, et al., Philosophical Transactions of the Royal Society B, 2022DOI: 10.1098/rstb.2021.0156
Laboratuvar çalışması2024

Çalışmada kafeslerde tutulan bal arılarına probiyotikli polen ikamesi dahil yedi farklı diyet verildi. Probiyotikli diyet alan arılarda yem tüketimi, yaşam süresi ve baş proteini daha yüksekti; bağırsak bakteri çeşitliliği arttı.

Ne anlama geliyor? Polen yetersizliği olan dönemlerde probiyotikli ek yemler arının beslenmesini destekleyebilir.

The Improving Effects of Probiotic-Added Pollen Substitute Diets on the Gut Microbiota and Individual Health of Honey Bee (Apis mellifera L.)Kim H, Maigoro AY, Lee JH, et al., Microorganisms, 2024DOI: 10.3390/microorganisms12081567
Laboratuvar çalışması2007

Çalışmada gökkuşağı alabalıklarına 14 gün balık bağırsağından elde edilen B. subtilis AB1 eklenmiş yem verildi. Probiyotik alan balıklar Aeromonas enfeksiyonundan sağ çıktı; doğal bağışıklık göstergeleri arttı.

Ne anlama geliyor? Alabalık yetiştiriciliğinde Bacillus, bakteriyel hastalıklara karşı yem yoluyla verilen bir destek olarak araştırılıyor.

Bacillus subtilis AB1 controls Aeromonas infection in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss, Walbaum)Newaj-Fyzul A, Adesiyun AA, Mutani A, et al., Journal of Applied Microbiology, 2007DOI: 10.1111/j.1365-2672.2007.03402.x
Laboratuvar çalışması2009

Çalışmada alabalık bağırsağından elde edilen Enterobacter cloacae ve Bacillus mojavensis 60 gün yeme eklendi. Yersinia ruckeri ile karşılaşan balıklarda yaşama oranı probiyotik grubunda %99,2, kontrol grubunda %35 oldu.

Ne anlama geliyor? Alabalıkta probiyotik yem katkıları yersinioz kayıplarını ve antibiyotik kullanımını azaltmada yardımcı olabilir.

Effects of dietary probiotic supplementations on prevention/treatment of yersiniosis diseaseCapkin E, Altinok I, Journal of Applied Microbiology, 2009DOI: 10.1111/j.1365-2672.2008.04080.x
Randomize kontrollü çalışma2015

Çalışmada genç Nil tilapiyasına 10 hafta farklı oranlarda B. licheniformis içeren yem verildi. Orta ve yüksek dozlarda büyüme arttı; Streptococcus iniae enfeksiyonunda yaşama oranı daha yüksek oldu.

Ne anlama geliyor? Tilapia yetiştiriciliğinde Bacillus desteği büyümeyi ve hastalığa direnci destekleyebilir; doz belirleyici.

Effects of dietary Bacillus licheniformis on growth performance, immunological parameters, intestinal morphology and resistance of juvenile Nile tilapia (Oreochromis niloticus) to challenge infectionsHan B, Long WQ, He JY, et al., Fish & Shellfish Immunology, 2015DOI: 10.1016/j.fsi.2015.06.018
Laboratuvar çalışması2018

Çalışmada Nil tilapiyasına 4 hafta B. subtilis ve B. licheniformis içeren bir probiyotik farklı dozlarda verildi. En yüksek dozda büyüme ve bağışıklık göstergeleri en iyiydi; Streptococcus agalactiae enfeksiyonunda ölüm oranı kontrolde %80, en yüksek dozda %20 oldu.

Ne anlama geliyor? Tilapiada Bacillus karışımlarının etkisi doz arttıkça belirginleşti.

Effects of a commercial probiotic BS containing Bacillus subtilis and Bacillus licheniformis on growth, immune response and disease resistance in Nile tilapia, Oreochromis niloticusAbarike ED, Cai J, Lu Y, et al., Fish & Shellfish Immunology, 2018DOI: 10.1016/j.fsi.2018.08.037
Laboratuvar çalışması2019

Çalışmada Dabry mersin balığına 8 hafta mersin balığından elde edilen iki B. subtilis suşu verildi. Büyüme değişmedi; yaşama oranı, antioksidan kapasite ve IgM düzeyi arttı, Aeromonas enfeksiyonunda daha fazla balık hayatta kaldı.

Ne anlama geliyor? Mersin balığında Bacillus desteğinin katkısı büyümeden çok sağlık göstergelerinde görüldü.

Evaluation of the potential probiotic Bacillus subtilis isolated from two ancient sturgeons on growth performance, serum immunity and disease resistance of Acipenser dabryanusDi J, Chu Z, Zhang S, et al., Fish & Shellfish Immunology, 2019DOI: 10.1016/j.fsi.2019.08.020
Laboratuvar çalışması2022

Çalışmada kanal yayın balıklarına iki Bacillus probiyotiği içeren yemler, havuz suyunun aktığı tanklarda 6–8 hafta verildi. Büyüme, yaşama oranı ve kan değerlerinde fark çıkmadı; bir suş dalakta bazı iltihap genlerinin ifadesini düşürdü.

Ne anlama geliyor? Laboratuvarda başarılı olan probiyotikler gerçek üretim koşullarında aynı sonucu vermeyebilir; saha denemeleri önemli.

Growth Performance, Survival, Blood Chemistry, and Immune Gene Expression of Channel Catfish (Ictalurus punctatus) Fed Probiotic-Supplemented DietsNguyen KQ, Bruce TJ, Afe OE, et al., Veterinary Sciences, 2022DOI: 10.3390/vetsci9120701
Randomize kontrollü çalışma2019

Çalışmada 240 ot sazanına B. subtilis içeren yem verildi ve balıklar Aeromonas hydrophila ile karşılaştırıldı. Probiyotik alan balıklarda oksidatif hasar azaldı, antioksidan savunma arttı ve iltihap genlerinin ifadesi düştü.

Ne anlama geliyor? Sazan türlerinde Bacillus desteği enfeksiyon sırasında oluşan oksidatif strese karşı koruyucu olabilir.

Dietary Supplementation of Probiotic Bacillus subtilis Affects Antioxidant Defenses and Immune Response in Grass Carp Under Aeromonas hydrophila ChallengeTang Y, Han L, Chen X, et al., Probiotics and Antimicrobial Proteins, 2019DOI: 10.1007/s12602-018-9409-8
Laboratuvar çalışması2021

Çalışmada balık çiftliği atık suyundan bir B. velezensis suşu elde edildi ve Avrupa levreği için test edildi. Suş Vibrio anguillarum'un levrek mukusuna tutunmasını %60 azalttı; safra ve asit ortamında belli oranda canlı kaldı.

Ne anlama geliyor? Levrek yetiştiriciliğinde Bacillus suşları aday probiyotik olarak inceleniyor; bu çalışma büyük ölçüde laboratuvar düzeyinde.

Isolation and Characterization of a Bacillus velezensis D-18 Strain, as a Potential Probiotic in European Seabass AquacultureMonzón-Atienza L, Bravo J, Torrecillas S, et al., Probiotics and Antimicrobial Proteins, 2021DOI: 10.1007/s12602-021-09782-8
Derleme2014

Derleme, atlarda probiyotik kullanımına dair bilimsel kanıtları değerlendiriyor. Laboratuvar sonuçları umut verici olsa da atlarda klinik faydanın kanıtlanmasının zor olduğu ve ticari ürünlerin kalite denetiminin sınırlı olduğu belirtiliyor.

Ne anlama geliyor? Atlarda probiyotik yaygın kullanılıyor ama etkinlik ürüne göre değişiyor; karar veterinerle birlikte verilmeli.

Probiotic use in horses - what is the evidence for their clinical efficacy?Schoster A, Weese JS, Guardabassi L, Journal of Veterinary Internal Medicine, 2014DOI: 10.1111/jvim.12451
Randomize kontrollü çalışma2015

Çalışmada 72 yeni doğan taya 3 hafta probiyotik ya da plasebo verildi. İshal görülme oranı gruplar arasında farklı değildi; probiyotik alan taylarda veteriner müdahalesi gereken ishal daha sık görüldü.

Ne anlama geliyor? Taylarda her probiyotik güvenli ve etkili değil; yeni ürün denemeden önce veteriner görüşü alınmalı.

Effect of a probiotic on prevention of diarrhea and Clostridium difficile and Clostridium perfringens shedding in foalsSchoster A, Staempfli HR, Abrahams M, et al., Journal of Veterinary Internal Medicine, 2015DOI: 10.1111/jvim.12584
Randomize kontrollü çalışma2015

Çalışmada emzikli taylara 58 gün boyunca iki dozda Bacillus cereus var. toyoi ya da plasebo verildi. Takviye bağırsak florasını ve ishal sıklığını değiştirmedi; tayların %88'inde ishal görüldü.

Ne anlama geliyor? Bu çalışmada Bacillus takviyesi taylarda ishali önlemedi; ilk haftalardaki ishal tayların çoğunda görülüyor.

Development of intestinal microflora and occurrence of diarrhoea in sucking foals: effects of Bacillus cereus var. toyoi supplementationJohn J, Roediger K, Schroedl W, et al., BMC Veterinary Research, 2015DOI: 10.1186/s12917-015-0355-3
Randomize kontrollü çalışma2005

Çalışmada 153 yeni doğan taya 7 gün Lactobacillus pentosus WE7 ya da plasebo verildi. Probiyotik ishali önlemedi; aksine ishal, iştahsızlık ve kolikle ilişkili bulundu.

Ne anlama geliyor? Laboratuvarda iyi görünen bir suş hayvanda sorun çıkarabilir; her ürünün hedef türde güvenlik testinden geçmesi gerekir.

Evaluation of Lactobacillus pentosus WE7 for prevention of diarrhea in neonatal foalsWeese JS, Rousseau J, Journal of the American Veterinary Medical Association, 2005DOI: 10.2460/javma.2005.226.2031
Derleme2021

Derlemede atlarda probiyotik kullanılan 18 çalışma incelendi. Sindirim, kolik veya salmonelloz için açık bir fayda bulunmadı; egzersiz yapan atlarda dayanıklılıkla ilgili olumlu sonuçlar bildirildi.

Ne anlama geliyor? Atlarda probiyotik kanıtı sınırlı; yüksek dozda yeni suşlarla yan etki bildirildiği için dikkatli olunmalı.

The Safety, Tolerability and Efficacy of Probiotic Bacteria for Equine UseCooke CG, Gibb Z, Harnett JE, Journal of Equine Veterinary Science, 2021DOI: 10.1016/j.jevs.2021.103407
Randomize kontrollü çalışma2024

Çalışmada 18 ata çapraz düzende dört farklı Bacillus probiyotiği verildi ve standart egzersiz sonrası iltihap göstergeleri ölçüldü. B. coagulans alan atlarda SAA, IL-6 ve PGE2 düzeyleri diğer gruplardan düşüktü.

Ne anlama geliyor? Egzersiz yapan atlarda bazı Bacillus suşları iltihap yanıtını hafifletebilir; etki suşa özgüydü.

Oral probiotic administration attenuates postexercise inflammation in horsesJacobs RD, Grum D, Trible B, et al., Translational Animal Science, 2024DOI: 10.1093/tas/txae124