Hayvan sağlığında probiyotikli ürünlerin rolü

Veteriner hekimler ve hayvan besleme uzmanları, hayvan sağlığı ve yetiştiricilikte doğal ve sürdürülebilir yöntemlere giderek daha fazla ilgi gösteriyor. Probiyotikli ürünler de bu yönelimin önemli bir parçası. Antibiyotik direncinin küresel bir sorun hâline gelmesiyle birlikte bağırsak florasına yönelik ürünler evcil hayvanlarda da çiftlik hayvanlarında da daha çok konuşuluyor.

Uluslararası bilimsel araştırmalar probiyotikler hakkında ne söylüyor? Bu yazıda bilimsel literatürün ışığında probiyotiklerin hayvanlardaki yerini inceliyoruz.

Probiyotikler hayvanlarda nasıl çalışır?

Probiyotikler, yeterli miktarda verildiğinde hayvanın sağlığına fayda sağlayan canlı mikroorganizmalardır. Temel olarak sindirim sisteminde yaşarlar. Bağırsakta yer ve besin için diğer mikroorganizmalarla rekabet ederler. Bilimsel literatürde bu süreç "rekabetçi dışlama" (competitive exclusion) olarak adlandırılır.

Bilimsel çalışmalarda öne çıkan çalışma biçimleri şunlardır:

• Bağırsak ortamı: Bazı probiyotik bakteriler laktik asit üretir ve bağırsak ortamının dengesine katkıda bulunur.
• Bağışıklık sistemi: Probiyotikler sindirim sisteminde mikrofloranın düzenlenmesine yardımcı olur ve bağışıklık sistemini destekler.
• Sindirim: Probiyotikler sindirim enzimlerinin etkinliğine katkıda bulunur. Çiftlik hayvanlarında yemden yararlanmayı destekler.

Çiftlik hayvanlarında probiyotik kullanımı

Uluslararası tarım ve veterinerlik dergilerinde çiftlik hayvanlarında probiyotik kullanımı üzerine çok sayıda makale yayımlanmıştır.

Kanatlılar (tavuk ve hindi)

Kanatlı sektöründe Bacillus subtilis ve Lactobacillus suşları sıklıkla kullanılır. Poultry Science gibi dergilerde probiyotik katkılı yemlerin tavuklarda büyüme performansı, yemden yararlanma ve yumurta kalitesi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu ürünler sindirim sisteminde mikrofloranın düzenlenmesine yardımcı olur ve yemden yararlanmayı destekler.

Ruminantlar (büyükbaş ve küçükbaş)

Sığır ve koyun gibi geviş getiren hayvanlarda işkembe (rumen) sağlığı büyük önem taşır. Journal of Dairy Science gibi yayınlarda özellikle canlı maya (Saccharomyces cerevisiae) kullanımı ele alınmıştır. Bu çalışmalarda rumen ortamı, süt sığırlarında süt ve süt yağı, besi hayvanlarında günlük canlı ağırlık artışı gibi konular incelenmiştir.

Rumen asidozu (işkembe ekşimesi) gibi sorunlarda tanı ve tedavi için veteriner hekime başvurulmalıdır.

Kedi ve köpeklerde probiyotikler

Evcil hayvanlar da insanlar gibi stres, mama değişikliği veya antibiyotik kullanımı sonrasında bağırsak florası dengesizliği yaşayabilir. Veterinerlik literatüründe kedi ve köpekler için geliştirilen probiyotikli ürünler şu dönemlerle birlikte anılır:

• Mama değişikliği: Yeni mamaya geçişte sindirim sistemi dengesi bozulabilir. Probiyotikler bu dönemde bağırsak mikroflorasını destekler.
• Deri ve tüy: Bağırsak sağlığı ile deri sağlığı arasındaki ilişki araştırılan konular arasındadır.
• Stresli dönemler: Seyahat, barınak ortamı veya gök gürültüsü ve havai fişek gibi yüksek sesler hayvanın sindirim düzenini etkileyebilir.

İshal, kaşıntı veya deri sorunları gibi belirtilerde öncelikle veteriner hekiminize danışın.

Antibiyotik kullanımı ve bilim dünyasının görüşü

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), hayvancılıkta büyümeyi teşvik amaçlı antibiyotik kullanımının sınırlandırılması gerektiğini vurgular. Bu çerçevede probiyotikler, prebiyotikler ve ikisinin karışımı olan sinbiyotikler hayvan beslemede üzerinde en çok çalışılan konular arasındadır.

Sonuç

Probiyotikli ürünler, uluslararası bilimsel literatürde geniş yer bulan bir konudur. Evcil hayvanınızın sindirim düzeni ya da çiftliğinizdeki hayvanların beslenmesi için ürün seçerken doğru suşları içeren kaliteli bir probiyotik tercih etmek önemlidir. Probiyotikler sindirim sisteminde mikrofloranın düzenlenmesine yardımcı olur ve bağışıklık sistemini destekler; çiftlik hayvanlarında ayrıca yemden yararlanmayı destekler.