Arı kovanı kışa nasıl hazırlanır?
Kovanı kışa hazırlamak için son hasattan sonra yapılacaklar: durum tespiti, yiyecek stoku, zayıf kovanları birleştirme, kovanı daraltma, nem ve kovanın yeri.
16 Kasım 2026 · 5 dakikalık okuma · Arı ve kovan
Kovanı kışa hazırlamanın özü, kalabalık ve sağlıklı bir koloniyi, yeterli yiyecekle, kuru ve rüzgârdan korunan bir kovanda kışa sokmaktır. Hazırlık son bal hasadından hemen sonra başlar. Soğuklar gelince kovanı açmak artık mümkün olmadığı için işlerin çoğunu sonbaharın ılık günlerinde bitirmeniz gerekir.
Kışı iyi geçiren kovanın dört özelliği
- Kalabalık ve sağlıklı bir arı nüfusu. Arılar kışın salkım halinde birbirine sokularak ısınır; az arı ısıyı koruyamaz.
- Genç ve iyi yumurtlayan bir ana arı. İlkbaharda koloninin hızla büyümesi buna bağlıdır.
- Yeterli bal ve polen stoku. Kış boyunca arılar dışarıdan yiyecek getiremez.
- Kuru bir kovan. Kışın arıları çoğu zaman soğuktan çok nem yıpratır.
Son hasattan sonra: durum tespiti
Son hasadı yaptıktan sonra her kovanı tek tek açıp not alın. Kaç çerçeveyi arı kaplıyor? Ana arı var mı, düzenli yumurta ve yavru görüyor musunuz? Bal ve polen stoku ne durumda? Yavru düzeninde bir anormallik, delikli ya da çökük kapaklar, kötü koku var mı?
Yavru peteklerinde anormallik görüyorsanız ya da bir hastalıktan şüpheleniyorsanız kendi başınıza ilaç veya kimyasal uygulamayın. Bazı arı hastalıklarının bildirimi zorunludur. İl ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne ve veteriner hekime danışın. Varroa ile mücadelenin zamanlaması ve yöntemi için de aynı yerlerden destek alın; sonbahar bu konuda belirleyici bir dönemdir.
Yeterli yiyecek bırakın
Kış için gereken bal miktarı bölgenize, kışın ne kadar uzun ve sert geçtiğine ve kovan tipine göre değişir. Bölgenizdeki deneyimli arıcılara ve tarım müdürlüğüne kovan başına ne kadar stok bırakıldığını sorun. Pratik bir kontrol yolu kovanı arkadan hafifçe kaldırıp ağırlığını hissetmektir; birkaç yıl içinde eliniz bu ağırlığa alışır.
Stok yetersizse sonbahar beslemesini erken yapın. Arıların şurubu alıp işlemesi ve peteklerde kapatması için havanın henüz ılık olması gerekir. Soğuklar başladıktan sonra arılar sulu şurubu işleyemez; bu dönemde kekle besleme daha uygundur.
Zayıf kovanları birleştirin
Sonbaharda birkaç çerçevelik zayıf bir koloniyi tek başına kışa sokmak çoğu zaman kayıpla biter. İki zayıf koloniyi birleştirmek, ilkbaharda tek ama güçlü bir kovan demektir; birleştirmede ana arısı daha iyi olanı tutun. İki kovan arasına delikli bir gazete kâğıdı koyma yöntemi yaygın kullanılır. Arılar kâğıdı yavaş yavaş keserken birbirlerinin kokusuna alışır. Hastalık şüphesi olan bir koloniyi sağlıklı olanla birleştirmeyin.
Kovanı daraltın
- Arıların kaplamadığı boş çerçeveleri çıkarın ve bölme tahtasıyla kovanı koloninin büyüklüğüne göre daraltın. Arılar küçük alanı daha kolay ısıtır.
- Ballıkları ve kullanılmayan katları alın.
- Kovan girişini daraltın. Dar giriş hem soğuğu hem yağmacı arıları uzak tutar. İçeri sığınmak isteyen farelere karşı girişe uygun bir fare engeli takılabilir.
Nem ve havalandırma
Kış salkımındaki arılar sıcak ve nemli hava üretir. Bu hava soğuk kapağa değince yoğuşur ve arıların üzerine damlar. Islanan salkım soğuğa dayanamaz. Bunu önlemek için:
- Kovanı hafifçe öne eğik yerleştirin; yoğuşan su ve yağmur suyu girişten dışarı aksın.
- Kapak altına örtü bezi ya da nemi çeken bir yalıtım malzemesi koyun.
- Kapak ve gövdedeki çatlakları onarın; yağmur suyu içeri girmesin.
- Kovanı tamamen hava almaz hale getirmeyin. Amaç cereyanı kesmek, havalanmayı değil.
Kovanın yeri
- Kovanları yerden yükseltilmiş sehpalara koyun; zeminden gelen nem ve soğuk azalır.
- Hâkim rüzgâra karşı bir duvar, çit ya da çalı sırası rüzgâr kesici olur.
- Kapakların üstüne taş ya da ağırlık koyun; kış fırtınaları kapak uçurabilir.
- Su basabilecek ve sisin çöktüğü çukur yerlerden kaçının.
Kış boyunca
Soğuk havada kovanı açmayın. Kulağınızı kovanın gövdesine dayayın; düzenli bir uğultu salkımın yaşadığını gösterir. Kar yağdığında giriş deliğinin kapanmadığını, ölü arıların girişi tıkamadığını kontrol edin. Ilık ve güneşli günlerde arıların temizlik uçuşuna çıktığını görmek iyi bir işarettir. Stok azaldıysa ılık bir günde kapağı kısa süre aralayıp kek ekleyin.
Kışlatma öncesi son bakım
Son kontrolde dip tahtasındaki artıkları almak ve nemli örtü bezini kurusuyla değiştirmek kovanın kışa temiz girmesine yardım eder. Bazı arıcılar bu son düzenlemede kovanın iç yüzeylerine probiyotikli bir solüsyon da uygular.
Vetorin BeeHive+ Probiyotikli Arı Kovan Solüsyonu arıların yemine değil, kovanın iç yüzeylerine püskürtülen, kullanıma hazır bir üründür; suyla seyreltilmez. Kışlatmaya almadan hemen önceki son düzenlemede dip tahtasına, kovan duvarlarına ve örtü bezine, bütün iç yüzeye eşit dağılacak şekilde toplam 6-10 fıs sıkılır ve bu tek seferde yapılır. Spreyi arıların üzerine, özellikle gözlerine yoğun sıkmayın. Kovan solüsyonu ilaç değildir; hastalık şüphesinde yapılacakların yerine geçmez.
Kovan solüsyonu BeeHive+ 500 ml ürün sayfası
Kış keki hazırlıyorsanız Vetorin BeePro+ arı probiyotiği kek hamuruna katılabilir. Etiketinde de okuyacağınız gibi sindirim sisteminde mikrofloranın düzenlenmesine yardımcı olur ve bağışıklık sistemini destekler. Kek hamurunu yoğururken 10 kg kek için 2,5 ml (yaklaşık 50 damla) katılıp iyice karıştırılır.
Sık sorulan sorular
Arılar kışın ne yer?
Yaz ve sonbaharda depoladıkları bal ve poleni. Stok yetersizse sonbaharda erken verilen şurupla, soğuklar başladıktan sonra ise kekle desteklenir.
Kışın arı kovanı açılır mı?
Soğuk havada açılmaz; salkım dağılır ve arılar üşür. Kontrolü kulağınızı kovana dayayarak ve girişi izleyerek yapın. Gerekirse ılık ve güneşli bir günde kapağı kısa süre aralayıp kek ekleyin.
Kovan kışın neden nem yapar?
Arıların ürettiği sıcak ve nemli hava soğuk kapağa değince yoğuşur. Kovanı hafif öne eğik koymak, kapak altına nemi çeken bir örtü koymak ve kovanı tamamen hava almaz hale getirmemek nemi azaltır.
Zayıf kovan kışı geçirebilir mi?
Birkaç çerçevelik zayıf bir koloni kışı çoğu zaman geçiremez. Sağlıklı başka bir zayıf koloniyle birleştirmek daha güvenli bir yoldur.
Kış için kovanda ne kadar bal bırakılır?
Bölgeye, kışın süresine ve kovan tipine göre değişir. Bölgenizdeki deneyimli arıcılara ve il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne danışın.
Bu yazıyla ilgili ürünler
Bilimsel çalışmalar ne diyor?
Çalışmada arı bağırsağından elde edilen Bifidobacterium ve Lactobacillus suşları dört hafta şurupla çerçevelere püskürtüldü. Uygulanan kovanlarda yavru alanı %46,2, polen %53,4, hasat edilebilir bal %59,2 arttı.
Ne anlama geliyor? Arıya özgü yararlı bakteriler koloni gelişimi ve bal verimi için umut verici sonuçlar gösterdi.
Derleme, bal arısı ve bombus arılarında probiyotik kullanımını değerlendiriyor. Yazarlar ticari arı probiyotiklerindeki bakterilerin arı bağırsağına yerleşmediğini, arıya özgü bakterilerin ise kolayca yerleştiğini gösteren yeni deneyler sunuyor.
Ne anlama geliyor? Arı için probiyotik seçerken bakterinin arı bağırsağına uygun olması önemli; kanıtlar henüz karışık.


